ปฏิทิน “โบ”

โดยนางสงกรานต์ กลั่นด้วง ตำแหน่งพยาบาลวิชาชีพชำนาญการ
หน่วยงานกลุ่มงานสุขศึกษา

ภาวะนำ้ตาลในเลือดต่ำ เกิดขึ้นได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำคือภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดต่ ากว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร หรือ 3.9 มิลลิโมลต่อลิตรในผู้ป่วยเบาหวาน หรือต่ำกว่า 55มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร หรือ 3.1 มิลลิโมลต่อลิตรในคนทั่วไป เมื่อมีอาการต้องได้รับการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำรุนแรง ซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิตได้ผู้ป่วยเบาหวาน โดยส่วนใหญ่จะได้รับคำแนะนำในการดูแลตัวเองเมื่อเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ แต่ยังพบว่ามีผู้ป่วยเบาหวานที่ต้องมารับบริการกรณีฉุกเฉิน จากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ จำนวนผู้ป่วยเบาหวานที่มารับบริการที่โรงพยาบาลขอนแก่นมีจำนวนมากพื้นที่ให้บริการมีจำกัด การให้ข้อมูลมีทั้งแบบรายบุคคล รายกลุ่ม การให้ข้อมูลต่างๆ เป็นเรื่องเดิมๆ ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เช่น การใช้ยาเบาหวานทั้งยากิน ยาฉีด อาหารเฉพาะโรค การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด หรือการจัดการตนเองในด้านต่างๆ แต่อย่างไรก็ตามผลสำรวจความรอบรู้ด้านสุขภาพ พบว่าผู้ป่วยโรคเบาหวานมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ในระดับดีมากร้อยละ 23.32 (เป้าหมายระดับดีมากร้อยร้อยละ 30 ขึ้น) และจากการสอบถาม ผู้ป่วยเบาหวานส่วนใหญ่บอกว่าได้รับความรู้ แต่จำไม่ได้ โดยเฉพาะเรื่องการแก้ไขปัญหาระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญและจำเป็นที่ผู้ป่วยเบาหวานต้องรู้ เข้าใจ เพื่อจะสามารถนำไปใช้ได้หากเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำได้อย่างทันท่วงที จากสถานณ์ดังกล่าว ทีมสหสาขาวิชาชีพที่ดูแลผู้ป่วยเบาหวานจึงได้มีแนวคิดที่จะจัดทำสื่อที่เหมาะสม ใช้งานได้ง่าย ผู้ป่วยเบาหวานเข้าใจเนื้อหาชัดเจน องค์ความรู้ถูกต้องตามหลักวิชาการ ดังนั้น การจัดทำนวัตกรรมนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ป่วย เบาหวานมีความรู้ ความเข้าใจและลดอันตรายจากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

ปฏิทิน เป็นสื่อสิ่งพิมพ์ที่มีแทบทุกบ้าน หรือบนโต๊ะทำงานที่ทุกบริษัทจะต้องมีสิ่งนี้ ด้วยเหตุผลที่ว่าปฏิทินมีไว้เป็นตัวบอกวันที่ เดือน ปี พ.ศ. ให้คุณได้รู้ว่าวันนี้เป็นวันอะไร อีกทั้งยังเป็นตัวช่วยบอกเรื่องราวต่างๆ ที่ผ่านมาและผ่านไปในแต่ละวัน และยังเป็นการบ่งบอกถึงวันสำคัญที่ควรค่าแก่การจดจำ การใช้ปฏิทินในการสร้างแบรนด์เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ส่งเสริมการโฆษณาหรือบริการต่างๆ รวมทั้งสร้างความประทับใจให้กับลูกค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญ ด้วยเหตุผลนี้ ทีมสหสาขาวิชาชีพจึงได้จัดทำปฏิทิน ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ใช้ในการสื่อสารข้อมูลที่ทันสมัย ถูกต้องตามหลักวิชากร ในรูปแบบปฏิทินแขวนผนัง หรือที่คนรุ่นใหม่ให้สมญานามว่าปฏิทินโบ (โบ มาจากคำว่า โบราณ) โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ ผู้ป่วยโรคเบาหวานและญาติ มีความรู้เรื่องภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำและการแก้ไขได้อย่างถูกต้อง ผู้ป่วยโรคเบาหวานมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ในระดับดีมากเพิ่มขึ้น และร้อยละของการเกิดภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลันในผู้ป่วยเบาหวานลดลง

ขั้นตอนกํารจัดทำ
ศึกษาสภาพปัญหาผู้ป่วยเบาหวาน → ประชุมทีมสหสาขาวิชชีพ→ ดำเนินการจัดเตรียมข้อมูล→ออกแบบสื่อ→ ประสานโรงพิมพ์→ ประสานงบประมาณ ตรวจสอบ→ ปรับปรุงแก้ไข→ ขอนุอมัติจัดซื้อจัดจ้าง→ ดำเนินการจัดพิมพ์→ รับสื่อ →ประชุมวางแผนการแจกสื่อและการประเมินผล→ สรุปผลการ
ดำเนินงาน→ ข้อเสนอแนะ→ วางแผนการดำเนินงานต่อไป

ผลการดำเนินงาน: การให้บริการของทีมสุขภาพ ณ คลินิกเบาหวาน เมื่อให้ข้อมูลเรียบร้อยแล้ว จะการแจกแผ่นพับ แผ่นปลิว แต่จากการสังเกต พบว่า ผู้ป่วยเบาหวานส่วนมากไม่อ่าน เมื่อได้รับแล้วจะเก็บพับใส่กระเป๋า ถือไปถือมาระหว่างโรงพยาบาลและบ้าน หรือวางลืมทั้งไว้

การแจกปฏิทิน “โบ” พบว่า ทุกคนนำกลับบ้าน ร้อยละ 100 และจากการสอบถาม ทุกคนนำไปติดที่บ้าน Trick เพิ่มเติมแต่ได้ผลดี ทุกวันที่ 1 และ 16 จะต้องดูปฏิทิน “โบ” แน่นอนคือ มีตัวเลขให้ลุ้นได้จัดปฏิทิน “ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในผู้ป่วยเบาหวาน (Hypoglycemia) “ ปี 2567 จำนวนปฏิทิน 800 ฉบับและปี 2568 จำนวน 1,000 ฉบับ

ผลประเมินความพึงพอใจ ในระดับมากที่สุด ร้อยละ 100 และ ผู้ป่วยเบาหวานได้อ่านข้อความจนจำเนื้อหาได้(จากการบอกเล่าของผู้ป่วยเบาหวาน)

การประเมินสือสิ่งพิมพ์ ลักษณะและขนาดตัวหนังสือ ข้อความ, สีของตัวหนังสือ,รูปภาพประกอบเหมาะสมกับเนื้อหา ภาษาอ่านเข้าใจง่าย มีความรู้ สามารถนำไปใช้ได้จริง ร้อยละ 100

บทเรียนที่ได้รับ: การจัดทำสื่อ จะต้องจัดทำได้ตรงตามความต้องการของผู้รับบริการ รูปแบบของสื่ออาจไม่จำเป็นต้องเป็นสื่อแนวสมัยใหม่เสมอไป เพราะสื่อในรูปแบบปฏิทินยังเป็นรูปแบบที่มีการใช้อย่างต่อเนื่องปัจจัยความสำเร็จ

1.มุมมองการสื่อสารข้อมูลสุขภาพกับผู้ป่วยเบาหวานของทีมสหสาขาวิชาชีพเป็นไปในทิศทางเดียวกัน

2. มีงบประมาณสนับสนุน

3. สื่อสุขภาพ เป็นรูปลักษณ์ที่ทุกคนต้องการ ใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ไม่เป็นภาระปฏิทินเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์อย่างมากในการจัดการเวลา การวางแผน การสื่อสารข้อมูล สร้างแบนต์ไม่ว่าจะเป็นปฏิทินแบบตั้งโต๊ะหรือแบบแขวน นอกเหนือจากหน้าที่ของปฏิทินแล้วยังสามารถให้ข้อมูลด้านต่าง
สร้างความประทับใจและความน่าจดจำให้กับลูกค้า ดังนั้น กลุ่มงานสุขศึกษา ร่วมกับคณะกรรมการพัฒนาระบบบริการผู้ป่วยเบาหวาน และความดันโลหิตสูง และกลุ่มงานประชาสัมพันธ์และบริการทั่วไป จึงได้สร้างแบรนด์ปฏิทิน “โบ” เรื่อง ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ในการสื่อสาร ความรู้ แนวทางปฏิบัติ สามารถนำไปใช้ในชิวิตประจำวันได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน