คู่มือการคัดแยกผู้ป่วยอุบัติเหตุในห้องฉุกเฉิน (ED Trauma Triage Guide)

sakda somprom93 views

สรุปประเด็นสำคัญจากการประเมินและคัดแยกผู้ป่วยอุบัติเหตุฉุกเฉิน (ED Triage for Trauma) ตามหลักการ ATLS 11 และระบบ ESI โดยอ้างอิงจากแหล่งข้อมูล มีดังนี้ครับ:

1. ลำดับการประเมินด่วนที่สุด: xABCDE (Primary Survey)

หัวใจสำคัญของ ATLS 11 คือการจัดการภาวะที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตเร็วที่สุดก่อนตามลำดับ:

  • x (eXsanguinating Hemorrhage): หยุดเลือดที่ไหลพุ่งรุนแรงภายนอกเป็นอันดับแรก (ก่อนจัดการทางเดินหายใจ) โดยการกดแผลโดยตรง หรือใช้สายรัดห้ามเลือด (Tourniquet).
  • A (Airway): ประเมินทางเดินหายใจพร้อมประคองกระดูกสันหลังส่วนคอ (Selective C-spine restriction).
  • B (Breathing): ให้ออกซิเจนและตรวจหาภาวะอันตรายในช่องอก เช่น ลมรั่วหรือเลือดออกในปอด.
  • C (Circulation): ประเมินภาวะช็อก การให้สารน้ำ/เลือด และควบคุมเลือดออกภายใน.
  • D (Disability): ประเมินระดับความรู้สึกตัวด้วย GCS หรือ AVPU หาก GCS น้อยกว่า 8 ต้องพิจารณาใส่ท่อช่วยหายใจ.
  • E (Exposure): ถอดเสื้อผ้าตรวจร่างกายทุกส่วน (Head-to-toe) และป้องกันภาวะตัวเย็น (Hypothermia) เพื่อเลี่ยง “Lethal Triad” (ตัวเย็น, เลือดเป็นกรด, เลือดแข็งตัวยาก).

2. การคัดแยกผู้ป่วยระดับ 1 และ 2 (ESI 1 & 2)

การตัดสินใจคัดแยกจะใช้ข้อมูลจากการประเมินข้างต้นมาตัดสินความเร่งด่วน:

  • ระดับ 1 (Resuscitation): ผู้ป่วย “กำลังจะตาย” (Dying) ต้องได้รับความช่วยเหลือทันที เช่น หยุดหายใจ, ช็อกรุนแรง (SBP < 90), หรือ GCS น้อยกว่าหรือเท่ากับ 8
  • ระดับ 2 (Emergent): ผู้ป่วย “รอไม่ได้” (Shouldn’t wait) หรือมีความเสี่ยงสูง แม้สัญญาณชีพจะยังดูปกติในตอนแรก เช่น มีอาการปวดรุนแรง (scale 7), สับสนซึมลง, หรือมีกลไกการบาดเจ็บที่รุนแรง (High-risk MOI).

3. สัญญาณอันตรายที่ต้องระวัง (Red Flags)

  • Danger Zone Vital Signs: สัญญาณชีพที่ผิดปกติ เช่น HR > 130 หรือ < 50, RR > 24 หรือ < 10, และ SpO2 < 92%.
  • High-risk MOI: กลไกการบาดเจ็บที่รุนแรง เช่น รถชนด้วยความเร็วสูง (> 60 กม./ชม.), ตกจากที่สูง (> 6 เมตร), หรืออุบัติเหตุที่มีผู้เสียชีวิตในที่เกิดเหตุ.
  • กลุ่มพิเศษ: ผู้สูงอายุ (> 65 ปี) ที่กินยาละลายลิ่มเลือด หรือเด็กเล็ก ซึ่งอาจมีการตอบสนองต่อการบาดเจ็บที่ผิดแผกจากปกติ.

4. ข้อควรปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย

  • Re-evaluate: ต้องประเมินผู้ป่วยซ้ำทุกๆ 15 นาที หรือหลังการรักษา เพราะผู้ป่วยอุบัติเหตุอาจเปลี่ยนแปลงอาการได้รวดเร็ว.
  • SBAR Communication: ใช้การสื่อสารที่เป็นระบบ (Situation, Background, Assessment, Recommendation) เพื่อลดความผิดพลาดในการส่งต่อข้อมูล.
  • Trust the Mechanism: หากกลไกการบาดเจ็บรุนแรง ให้ถือว่าเป็นผู้ป่วยความเสี่ยงสูงไว้ก่อน แม้ในตอนแรกผู้ป่วยจะดูปกติ (Under-triage).